menu

Leczenie Depresji

Po zdiagnozowaniu zaburzenia, pacjent może być leczony na kilka sposobów. Najczęściej stosowane metody leczenia to leki przeciwdepresyjne i psychoterapia.

Leki na depresję

Antydepresanty działają głównie na związki chemiczne w mózgu, zwane neuroprzekaźnikami, zwłaszcza na serotoninę i noradrenalinę. Niektóre działają na neuroprzekaźnik dopaminę. Naukowcy odkryli, że te konkretne związki chemiczne są zaangażowane w regulację nastroju, ale nie są pewni, w jaki sposób dokładnie działają.

Antydepresanty nowej generacji

Jedne z najnowszych i najpopularniejszych leków przeciwdepresyjnych nazywają się selektywnymi inhibitorami wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI). Niektóre z najczęściej przepisywanych na depresję SSRI to: fluoksetyna (Prozac), sertralina (Zoloft), escitalopram (Lexapro), paroksetyna (Paxil) i citalopram (Celexa). Na rynku dostępne są odpowiedniki większości z nich. Inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI) są podobne do SSRI, a należą do nich wenlafaksyna (Effexor) i duloksetyna (Cymbalta).

Leki SSRI i SNRI mają zwykle mniej skutków ubocznych niż antydepresanty starszych generacji, jednak w pewnych przypadkach mogą wywoływać bezsenność, bóle głowy, nudności czy zdenerwowanie. Zwykle te niepożądane efekty występują, kiedy rozpoczyna się po raz pierwszy przyjmować środek i najczęściej ustępują z czasem. Niektórzy ludzie mogą doświadczać także problemów seksualnych związanych z terapią SSRI lub SNRI, którym można zaradzić dostosowując dawkowanie lub zmieniając lek na inny.

Jednym z popularnych antydepresantów działających na dopaminę jest bupropion (Wellbutrin). Bupropion wykazuje się podobnymi efektami ubocznymi jak SSRI i SNRI, ale ma przy tym mniejsze prawdopodobieństwo powodowania problemów seksualnych. Może jednak zwiększać u pacjenta ryzyko napadów padaczkowych.

Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne

Leki trójcykliczne są starszymi antydepresantami. Trójpierścieniowce są mocne, ale nie są one obecnie tak powszechnie stosowane, ponieważ ich potencjalne skutki uboczne są poważniejsze. Mogą one wpływać na serce u osób z chorobami serca. Czasami powodują zawroty głowy, zwłaszcza u osób starszych. Mogą też powodować senność, suchość w ustach i przyrost masy ciała. Te działania niepożądane mogą zwykle być poprawione poprzez zmianę dawki lub przejście na inny środek. Jednakże środki te mogą być szczególnie niebezpieczne w przypadku przyjmowania zawyżonej dawki. Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne obejmują imipraminę i nortryptylinę.

Inhibitory MAO

Inhibitory monoaminooksydazy (IMAO) są najstarszą klasą leków przeciwdepresyjnych. Mogą one być szczególnie skuteczne w przypadku "atypowej" depresji, przykładowo gdy osoba doświadcza zwiększenia apetytu i potrzebuje więcej snu, zamiast zmniejszonego apetytu i ograniczonego zapotrzebowania na sen. Mogą także pomóc w uczuciach lęku czy paniki i innych specyficznych objawach.

Jednak ludzie, którzy biorą inhibitory MAO, muszą unikać pewnych pokarmów i napojów (w tym sera i czerwonego wina), które zawierają substancję zwaną tyraminą. Niektóre leki, w tym pewne rodzaje tabletek antykoncepcyjnych, środki przeciwbólowe na receptę, środki na katar i alergię oraz ziołowe suplementy diety, także powinny być unikane podczas stosowania IMAO. Substancje te mogą wchodzić w interakcje z IMAO i powodować niebezpieczne wzrosty ciśnienia krwi. Rozwój plastrów na skórę z IMAO może pomóc zredukować te zagrożenia. Jeśli bierzesz środek z tej klasy, lekarz powinien dać Ci pełną listę żywności, leków i substancji, których należy unikać.

Inhibitory MAO mogą również reagować z SSRI i wywoływać poważny stan zwany "zespołem serotoninowym", który może powodować dezorientację, halucynacje, zwiększoną potliwość, sztywność mięśni, drgawki, zmiany w ciśnieniu krwi i rytmie serca oraz inne, potencjalnie zagrażające życiu dolegliwości. IMAO nie powinny być przyjmowane z SSRI.

Jak należy brać lek?

Wszystkie antydepresanty muszą być przyjmowane przez co najmniej 4-6 tygodni, zanim osiągną pełne działanie. Powinieneś kontynuować stosowanie środka, nawet jeśli czujesz się lepiej, aby zapobiec nawrotowi depresji.

Leki powinny być odstawiane tylko pod nadzorem lekarza. Niektóre z nich muszą być odstawiane stopniowo, aby organizm miał czas się dostosować. Chociaż antydepresanty nie powodują uzależnienia czy nałogu, nagłe zaprzestanie ich używania może spowodować objawy odstawienia lub doprowadzić do nawrotu depresji. Niektóre osoby, na przykład te z przewlekłą lub nawracającą formą zaburzenia, mogą potrzebować pozostać na lekach na czas nieokreślony.

Ponadto, jeśli jeden środek nie działa, należy rozważyć wypróbowanie innego. Przeprowadzone badanie wykazało, że ludzie, którym nie poprawiło się po stosowaniu pierwszego leku, zwiększyli swoje szanse na pokonanie depresji po zmianie na inny lek lub dodaniu innego środka do obecnego.1,2

Czasami stymulanty, leki przeciwlękowe lub inne środki są używane razem z lekami przeciwdepresyjnymi, w szczególności gdy człowiek ma współistniejące choroby. Jednak ani leki przeciwlękowe, ani stymulanty nie są skuteczne przeciwko depresji, kiedy stosowane są samodzielnie, i oba powinny być brane jedynie pod ścisłym nadzorem lekarskim.

Natychmiast zgłaszaj do lekarza wszelkie nietypowe skutki uboczne.

Ostrzeżenie FDA dotyczące leków przeciwdepresyjnych

Pomimo względnego bezpieczeństwa i popularności SSRI i innych antydepresantów, badania sugerują, że mogą one mieć niezamierzone skutki uboczne u niektórych ludzi, zwłaszcza młodzieży i młodych dorosłych. W 2004. roku Food and Drug Administration (FDA) dokonała szczegółowego przeglądu opublikowanych i nieopublikowanych kontrolowanych testów klinicznych leków przeciwdepresyjnych, w których wzięło udział prawie 4400 dzieci i młodzieży. Przegląd ujawnił, że 4 procent osób przyjmujących te środki myślało o samobójstwie lub próbowało je popełnić (choć do żadnego nie doszło), w porównaniu do 2. procent tych, którzy otrzymywali placebo.

Informacje te skłoniły FDA w 2005. roku do wprowadzenia etykiety ostrzegawczej "czarna skrzynka" na wszystkich lekach przeciwdepresyjnych, aby poinformować ludzi o potencjalnie zwiększonym ryzyku wystąpienia myśli lub prób samobójczych u dzieci i młodzieży przyjmujących te środki. W 2007. roku FDA zaproponowała, aby twórcy wszystkich antydepresantów przedłużyli ostrzeżenie, aby obejmowało młodych dorosłych do wieku 24. lat. "Czarna skrzynka" jest najpoważniejszym rodzajem ostrzeżenia na etykietach leków na receptę.

Ostrzeżenie to podkreśla, że pacjenci w każdym wieku przyjmujący leki na depresję, powinni być ściśle monitorowani, zwłaszcza w ciągu pierwszych tygodni leczenia. Możliwe działania niepożądane na które trzeba zwracać uwagę to pogłębienie depresji, myśli lub zachowania samobójcze czy jakiekolwiek nietypowe zmiany w zachowaniu, takie jak bezsenność, pobudzenie lub wycofanie się z normalnych sytuacji społecznych. Ostrzeżenie dodaje, że rodziny i opiekunowie także powinni zostać poinformowani o potrzebie bliskiej obserwacji i zgłaszania wszelkich zmian lekarzowi.

Dzieci, młodzież i młodzi dorośli biorący leki przeciwdepresyjne, powinni być ściśle monitorowani.

Wyniki kompleksowego przeglądu badań pediatrycznych przeprowadzonych w latach 1988 - 2006 sugerują, że korzyści z leków przeciwdepresyjnych prawdopodobnie przewyższają ich zagrożenia dla dzieci i młodzieży z dużą depresją i zaburzeniami lękowymi.3

Ponadto FDA wydała ostrzeżenie, że połączenie leków SSRI lub SNRI z jednym z często używanych tryptaminowych środków na migrenowe bóle głowy, może spowodować zagrażający życiu "zespół serotoninowy", cechujący się pobudzeniem, halucynacjami, podwyższoną temperaturą ciała i szybkimi zmianami ciśnienia krwi. Chociaż najbardziej dramatyczne występują w przypadku inhibitorów MAO, nowsze antydepresanty także mogą wchodzić w potencjalnie niebezpieczne oddziaływania z innymi środkami.

Co z dziurawcem?

Ekstrakt z ziela dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum), był używany od wieków w wielu ludowych lekarstwach i preparatach ziołowych. Dzisiaj w Europie jest szeroko stosowany w leczeniu łagodnej do umiarkowanej depresji. W Stanach Zjednoczonych jest to jeden z najlepiej sprzedających się produktów botanicznych.

W 8-tygodniowym badaniu z udziałem 340. pacjentów z rozpoznaną dużą depresją, dziurawiec porównywano do popularnego SSRI i placebo (tabletki cukru). W teście stwierdzono, że dziurawiec nie był bardziej skuteczny niż placebo w leczeniu dużej depresji.4 Jednak użycie dziurawca na lekką lub umiarkowaną depresję może być efektywniejsze. Jego zastosowanie w leczeniu zaburzenia wciąż jest badane.

Dziurawiec może wchodzić w interakcje z innymi lekami, włącznie z tymi używanymi do kontrolowania zakażenia HIV. W 2000. roku FDA wydała list Public Health Advisory, oznajmiający, że ziele może kolidować z określonymi środkami stosowanymi w leczeniu chorób serca, depresji, padaczki, niektórych nowotworów oraz tymi stosowanymi w celu zapobiegania odrzuceniu przeszczepionego narządu. Zioło może również wpływać na skuteczność doustnych środków antykoncepcyjnych. Skonsultuj się z lekarzem przed zastosowaniem jakichkolwiek ziołowy suplementów.

Psychoterapia na depresję

Depresja 9 Depresja 8 Depresja 7

Regularnie widuję się teraz z psychoterapeutą, który pomaga mi nauczyć się sposobów radzenia sobie z tą chorobą w moim codziennym życiu, oraz biorę leki na depresję.

Osobom w depresji pomóc może kilka typów psychoterapii.

Dwa główne rodzaje psychoterapii - terapia poznawczo-behawioralna (CBT) i terapia interpersonalna (IPT) - są skuteczne w leczeniu depresji. Psychoterapia poznawczo-behawioralna pomaga ludziom przeorganizować negatywne szablony myślenia. Dzięki temu mogą oni postrzegać swoje otoczenie i interakcje międzyludzkie w sposób pozytywny i realistyczny. CBT może też pomóc pacjentowi rozpoznawać w swoim życiu rzeczy przyczyniające się do zaburzenia i zmieniać zachowania pogarszające samopoczucie. Psychoterapia interpersonalna pomaga ludziom rozumieć i radzić sobie w trudnych relacjach, które mogą powodować lub pogarszać depresję.

Na zaburzenie o łagodnym i umiarkowanym nasileniu, psychoterapia może być najlepszym rozwiązaniem. Jednak na ciężką depresję lub dla pewnych ludzi, może ona nie być wystarczającą opcją. Dla nastolatków, połączenie leków i psychoterapii może być najskuteczniejszym podejściem do leczenia dużej depresji i minimalizacji szans jej powrotu.7 Inne badanie, przeprowadzone wśród osób starszych, wskazuje, że ludzie, którzy dobrze zareagowali na wstępne leczenie lekami i IPT, byli mniej podatni na nawroty depresji, jeśli kontynuowali swoją terapię skojarzoną przez co najmniej 2 lata.6

Terapia elektrowstrząsowa i inne terapie stymulacji mózgu

W przypadkach, w których leki i psychoterapia nie pomagają złagodzić opornej na leczenie depresji pacjenta, przydatna może być terapia elektrowstrząsowa (ECT). ECT, dawniej znana jako "terapia szokowa", miała kiedyś złą reputację. Ale w ostatnich latach znacznie się poprawiła i może zapewnić ulgę dla ludzi z ciężką depresją, którzy nie byli w stanie poczuć się lepiej dzięki innym metodom leczenia.

Przed rozpoczęciem terapii elektrowstrząsowej, pacjent wprowadzany jest w krótkie znieczulenie i otrzymuje środek zwiotczający mięśnie. Śpi on w trakcie procedury i nie odczuwa świadomie impulsów elektrycznych. W ciągu 1. godziny po zabiegu, który trwa tylko kilka minut, pacjent jest wybudzony i czujny.

Osoba zwykle przechodzi ECT kilka razy w tygodniu i często potrzebuje brać antydepresanty lub inne leki wraz z zabiegami. Chociaż niektórzy ludzie potrzebują tylko kilku serii ECT, to inni mogą wymagać podtrzymujących zabiegów - zazwyczaj początkowo raz w tygodniu, później stopniowo zmniejszając częstotliwość do jednego zabiegu na miesiąc. Prowadzone są badania mające na celu rozwój spersonalizowanych harmonogramów ECT podtrzymującej.

Terapia elektrowstrząsowa może powodować pewne skutki uboczne, w tym splątanie, dezorientację i utratę pamięci. Zazwyczaj te niepożądane symptomy są krótkotrwałe, ale czasami mogą utrzymywać się dłużej. Nowsze metody dostarczania leczenia zmniejszyły utratę pamięci i inne trudności poznawcze związane z ECT. Badanie wykazało, że po 1. roku zabiegów ECT, większość pacjentów nie wykazywała żadnych negatywnych efektów poznawczych.5

Niemniej jednak, pacjenci zawsze wyrażają świadomą zgodę przed otrzymaniem terapii elektrowstrząsowej, co zapewnia, że rozumieją potencjalne korzyści i zagrożenia tej metody leczenia.

Inne, później wprowadzone rodzaje terapii stymulacji mózgu, stosowane w leczeniu ciężkiej depresji, obejmują stymulację nerwu błędnego (VNS) i powtarzalną przezczaszkową stymulację magnetyczną (rTMS). Metody te nie są jeszcze powszechnie używane, ale testy sugerują, że zapowiadają się obiecująco.

Prowadzone są nowatorskie badania nad tym destrukcyjnym zaburzeniem psychicznym.


  1. Rush JA, Trivedi MH, Wisniewski SR, Stewart JW, Nierenberg AA, Thase ME, Ritz L, Biggs MM, Warden D, Luther JF, Shores-Wilson K, Niederehe G, Fava M. Bupropion-SR, Sertraline, or Venlafaxine-XR after failure of SSRIs for depression. New England Journal of Medicine, 2006 Mar 23; 354(12):1231–1242. 

  2. Trivedi MH, Fava M, Wisniewski SR, Thase ME, Quitkin F, Warden D, Ritz L, Nierenberg AA, Lebowitz BD, Biggs MM, Luther JF, Shores-Wilson K, Rush JA. Medication augmentation after the failure of SSRIs for depression. New England Journal of Medicine, 2006 Mar 23; 354(12):1243–1252. 

  3. Bridge JA, Iyengar S, Salary CB, Barbe RP, Birmaher B, Pincus HA, Ren L, Brent DA. Clinical response and risk for reported suicidal ideation and suicide attempts in pediatric antidepressant treatment, a meta-analysis of randomized controlled trials. Journal of the American Medical Association, 2007; 297(15):1683–1696. 

  4. Hypericum Depression Trial Study Group. Effect of Hypericum perforatum (St. John's wort) in major depressive disorder: a randomized controlled trial. Journal of the American Medical Association, 2002; 287(14):1807–1814. 

  5. Lisanby SH. Electroconvulsive therapy for depression. New England Journal of Medicine. 2007; 357:1939–1945. 

  6. Reynolds CF III, Dew MA, Pollock BG, Mulsant BH, Frank E, Miller MD, Houck PR, Mazumdar S, Butters MA, Stack JA, Schlernitzauer MA, Whyte EM, Gildengers A, Karp J, Lenze E, Szanto K, Bensasi S, Kupfer DJ. Maintenance treatment of major depression in old age. New England Journal of Medicine, 2006 Mar 16; 354(11):1130–1138. 

  7. March J, Silva S, Petrycki S, Curry J, Wells K, Fairbank J, Burns B, Domino M, McNulty S, Vitiello B, Severe J. Treatment for Adolescents with Depression Study (TADS) team. Fluoxetine, cognitive-behavioral therapy, and their combination for adolescents with depression: Treatment for Adolescents with Depression Study (TADS) randomized controlled trial. Journal of the American Medical Association, 2004; 292(7):807–820.